Raqobat qo'mitasi 132 ta quruvchining shartnomalarida mijozga ziyon shartlarni topdi: yetkazib beruvchiga nima beradi

Raqobat qo'mitasi to'qqiz oy ichida 132 ta qurilish kompaniyasining shartnomalarini tekshirib, uy-joy xaridorining huquqini cheklaydigan bandlarni topdi. Bu haqda 6-noyabr kuni Spot.uz nazorat organiga tayanib xabar berdi. Gap odatiy bandlar haqida: xaridor shartnomani bekor qilmoqchi bo'lsa, kiritgan summasining 4–15 foizi ushlab qolinadi, pul kvartira qayta sotilgandan keyingina qaytariladi, narx bir tomonlama o'zgartiriladi, xaridor uchun penya esa quruvchinikidan yuqori qo'yiladi. O'sha xabarga ko'ra, qo'mita to'qqiz oyda 14,5 mlrd so'mlik shartnomalar bo'yicha qayta hisob-kitobga erishdi.

Vaziyat oddiy. O'zbekistonda ulushli qurilish shartnomalarini ko'pincha quruvchining o'zi yozadi, xaridor matnga deyarli ta'sir qila olmaydi. Tekshiruv sotuvchi foydasiga og'ish yakka holat emas, tizimli ekanini ko'rsatdi: shartnomalarda pulni qaytarish, kafolat muddati va topshirish kechikishi uchun jarima haqidagi normal shartlar yetishmaydi. Endi quruvchilar shablonlarini qayta yozishga majbur, nazorat esa bozorni kuzatishda davom etadi.

Yetkazib beruvchilar uchun bu nima demak

Quruvchilar bilan pudrat va yetkazib berish shartnomalari asosida ishlaydiganlar yutadi. Kompaniya uy-joy shartnomalari bazasini qayta ko'rib chiqsa, odatda qolgan shablonlarini ham tartibga soladi — pudratchilar, material yetkazib beruvchilar, loyiha byurolari bilan tuziladigan shartnomalarni. Bu shartnomada o'zingizga foydali shartlarni mustahkamlash imkoni: aniq to'lov muddatlari, to'lov kechikishi uchun jarima, qabul qilish tartibi va kafolatlar.

Yuridik va konsalting xizmatlariga ham talab oshishi mumkin. Quruvchilarga shartnomalarni qayta ishlash, risklarni baholash va ichki tartiblar bo'yicha yordam kerak. Bu xizmatlarga talab yaqin oylarda o'sishi mumkin, ammo aniq muddatni hech kim aytmaydi.

Qurilish materiallari, uskuna yoki jihozlash xizmatlarini yetkazib bersangiz, qurilish kompaniyalarining xaridlarini kuzatib boring. Shartnomalar qayta ko'rilganda ko'pincha loyiha byudjeti ham qayta ko'riladi, demak xaridlarning bir qismi tenderga chiqishi mumkin. TenderLabs ma'lumotiga ko'ra, 6-noyabr holatiga «Qurilish» sohasida 2410 ta lot ochiq — bu barcha tarmoqlar ichida eng katta toifa. Raqobat yuqori, lekin buyurtma hajmi ham sezilarli.

Hozir nima qilish kerak

• Quruvchilar bilan amaldagi shartnomalaringizni tekshiring: bir tomonlama shartlar, faqat sizga qo'yilgan jarima, noaniq to'lov muddatlari bormi. Bo'lsa — e'tirozlar bayonnomasini tayyorlang.
• O'z shartlaringiz bilan namunaviy yetkazib berish yoki pudrat shartnomasini tayyorlab qo'ying: muddatlar, to'lov kechikishi uchun penya, qabul qilish tartibi, kafolat majburiyatlari.
• Yuridik yoki konsalting xizmati ko'rsatsangiz, quruvchilar uchun shartnomalar auditi va ularni talablarga moslashtirish bo'yicha qisqa taklif tayyorlang.
• «Qurilish» va unga yaqin toifalarda xaridlar monitoringini sozlang, qurilish kompaniyalarining yangi lotlarini o'tkazib yubormang.
• Hujjatlar paketi va ERI tayyor tursin: xarid chiqsa, arizaga bir hafta emas, bir necha kun vaqt qoladi.

132 ta quruvchi haqidagi bu voqea uy-joy bozori adolatliroq qoidalarga o'tishining belgisi. Yetkazib beruvchi uchun bu shartnoma ishlarini oldindan shunday qurish sababi: yangi talablar sizga qarshi emas, siz uchun ishlashi kerak. TenderLabs'da qurilish sohasidagi lotlarni kuzatib borishingiz mumkin.

Foto: Spot.uz