Ulushli qurilishda eskrou: pudratchi va yetkazib beruvchilar uchun nima o'zgaradi
Ulushli qurilishda eskrou hisobvaraqlari bo'yicha qonun qabul qilindi. Xaridor pullari obyekt topshirilgunga qadar bankda turadi. Bu qurilish sektoridagi yetkazib beruvchilarga qanday ta'sir qiladi.
Nima bo'ldi
O'zbekiston Qonunchilik palatasi ulushli qurilishda eskrou hisobvaraqlari bo'yicha qonunni qabul qildi. Endi ulushdorlar kvartira uchun to'lagan pullari quruvchida emas, maxsus bank hisobvarag'ida saqlanadi. Quruvchi bu pulni faqat obyekt foydalanishga topshirilgandan keyin oladi. Ulushli ishtirok shartnomalari va ularga kiritilgan barcha o'zgartirishlar notariusda tasdiqlanishi shart bo'ladi.
Yangi talablar qonun kuchga kirgandan keyin qurilishga ruxsat olgan obyektlarga qo'llanadi. Avval loyiha Senatga yuborilgan, u yerda ikkinchi o'qishda shartnomalarning o'zini ham, ularga kiritiladigan tuzatishlarni ham notarial tasdiqlash majburiy qilib belgilangan.
Islohotning mazmuni oddiy. Ilgari ulushdorlarning pullari to'g'ridan-to'g'ri quruvchiga ketardi. Qurilish kechiksa yoki quruvchi bankrot bo'lsa, odamlar pulsiz qolardi. Endi bank vositachi bo'lib turadi — u mablag'ni uy topshirilgunga qadar ushlab turadi. Shu bilan birga quruvchilarga talablar kuchaytiriladi va muddat buzilganda ulushdorlarni himoya qilish mexanizmlari belgilanadi.
Yetkazib beruvchilar uchun nimasi muhim
Quruvchilarga qurilish materiallari, texnika, uskuna yoki xizmat yetkazib beradiganlar uchun asosiy o'zgarish — moliyalashtirishda. Quruvchi endi ulushdorlar pulini erkin ishlata olmaydi: ular obyekt topshirilgunga qadar bankda yotadi. Demak, ba'zi kompaniyalarda xaridga ajratiladigan aylanma mablag' kamayishi mumkin. Ular to'lov muddatlari va yetkazib berish grafigiga e'tiborni kuchaytiradi.
Boshqa tomondan, hisobvarag'dagi pul yo'qolmaydi — u shunchaki obyektga «bog'langan». Obyekt topshirilishiga yaqinlashgan sari quruvchi bu pulga kirish huquqini oladi.
Aniq bosqichlar va yetkazib berish tasdiqlangan shaffof shartnomalar bilan ishlashga tayyor bo'lganlar yutadi. Bank ham, quruvchi ham hujjatlar tartibini talab qiladi. Pudratchi va yetkazib beruvchilar shartnoma bazasini oldindan tartibga keltirishi kerak: dalolatnomalar, spetsifikatsiyalar, to'lov grafiklari.
Yangi xaridlar qachon paydo bo'lishini aniq aytib bo'lmaydi. Qonun kuchga kirgandan keyin ruxsat olgan obyektlarga qo'llanadi, kuchga kirish muddati esa manbalarda ko'rsatilmagan. Lekin qurilish sektorida xaridlar doim ketadi. TenderLabs ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil 10-noyabr holatiga «Qurilish» sektorida 2490 ta lot ochiq.
Hozir nima qilish kerak
- Quruvchilar bilan shartnomalaringizni tekshiring: aniq bosqichlar, to'lov muddatlari va moliyalashtirish kechiksa nima bo'lishi yozilganmi.
- O'tgan yetkazib berishlar bo'yicha hujjatlarni tartibga keltiring — dalolatnomalar, nakladnoylar, spetsifikatsiyalar. Quruvchi bankka hisobot beradigan bo'lsa, ular kerak bo'ladi.
- Quruvchi kontragentlaringizdan so'rang: eskrou bilan qanday ishlashni rejalashtirgan va obyektlaridagi xarid grafigi o'zgaradimi.
- Tender maydonchalaridagi qurilish lotlarini kuzatib boring: yangi qoidalar bo'yicha yangi obyektlar qonun kuchga kirgandan keyin paydo bo'ladi.
- Agar o'zingiz ulushdorlar pullarini jalb qilsangiz, shartnomalarni notarial tasdiqlashga oldindan tayyorlang — endi bu majburiy talab.
Qurilish sektoridagi yangi lotlarni kuzatish uchun TenderLabs ham yordam beradi.
Foto: Kun.uz